Zakljucci simpozija00U Sarajevo je 29.09.2016. godine održan je Simpozijum Bosanski brdski konj – pasmina na rubu izumiranja. U nastavku donosimo zaključke koji su doneseni na simpozijumu iz kojih se vidi da je ova pasmina kritično ugrožena i da joj prijeti nestanak.

Organizator simpozijuma je bio Federalni zavod za poljoprivredu u saradnji sa Međunarodnim udruženjem uzgajivača bosanskog brdskog konja. Simpozijum je održan u prostorijama Federalnog zavoda za poljoprivredu i bilo je prisutno 60 učesnika iz raznih sfera naučnog, društvenog i političkog života u BiH koji su dali svoj doprinos kroz pitanja i diskusije tokom rada simpozijuma.

Na osnovu stručnih radova koji su predstavljeni na simpozijumu i diskusije učesnika identifikovani su problemi, te predložen određeni broj zaključaka koji su usmjereni na rješavanje teškog stanja ove, jedine izvorne pasmine konja u BiH, odnosno na aktivnosti koje će spriječiti izumiranje bosanskog brdskog konja:

  • Bosanski brdski konj je jedinstven i dragocjen genetski materijal koji predstavlja jedan od simbola BiH. U drugim zemljama izvorne pasmine predstavljaju resurse koji se čuvaju i brine o njima. One su nacionalno „blago“ i vrsta kulturnog nasljeđa sa kojima se identifikuje narod i država.
  • Bosanski brdski konj je kritično ugrožena pasmina kojoj prijeti nestanak. Ukupan broj svih konja u FBiH je jako mali u poređenju sa 1991. Prema istraživanjima Federalnog zavoda za poljoprivredu Sarajevo provedenim na tri kantona (BPK Goražde, KS i ZE-DO ) ukupno brojno stanje svih konja sada iznosi oko 620 grla što je za oko 90% manje u odnosu na 6389 grla koliko ih je bilo 1991 godine. Ukupan broj čistokrvnih bosanskih brdskih konja, prema podacima Međunarodnog udruženja uzgajivača bosanskog brdskog konja, u svim državama gdje se uzgaja (BiH, SLO, HR, SR, DE i CH) iznosi svega 139 grla.
  • Na području BiH u poslijeratnom periodu u narodnom uzgoju pojavilo se dosta križanaca u tipu bosanskog brdskog konja, dok je selektivni uzgoj ove pasmine očuvan u malom broju od 42 grla u ergelama „Borike“ i „Žiga“. Na dugi rok pasmina se može održavati i uzgajati sa integracijom i koordinacijom selekcijskoga i narodnog uzgoja uz pomoć entitetskih resornih ministarstava. U protivnom ostaje vjerojatno posljednji čistokrvni uzgoj u BiH gotovo u potpunosti u ergelama „Borike“ i „Žiga“. Možemo sa velikom zabrinutošću konstatovati, da BBK ispunjuje sve uvjete za očuvanje prema American Livestock Breeds Conservancy (ALBC), Rare Breeds Survival Trust (RBST) and Food and Agricultural Organisation (FAO), kao kritično ugrožena pasmina.

Zakljucci simpozija 55

  • Organizovan i planski provođen rasplod odabranih ženskih grla koja su u tipu bosanskog brdskog konja sa pedigriranim pastusima bosanske brdske pasmine ergelskog uzgoja mogao bi biti temelj na kojem će se zasnovati daljnji rad na dobijanju jedinki poznatog rodoslovlja u narodnom uzgoju. Za oporavak autohtonih pasmina neophodno je naći sistemsko rješenje te novčana sredstva koja se trebaju obezbjediti iz redovnih poticaja u poljoprivredi.
  • Bosanski brdski konj je kroz istorijska događanja bio veoma značajan za naš prostor, a često i uslov opstanka što pokazuje primjer goraždanskog koridora. Bez obzira o kome se ratu radilo na našim balkanskim prostorima, uz čovjeka on je bio dominantno korisno značajan. Zbog toga je potrebno, sa rijetkim zaljubljenicima konja i konjarstva, organizovano pristupiti permanentnom pritisku na vlast da se spasi od nestanka naš plemeniti bosanski brdski konjić.
  • Da bi obezbjedili uslove za izradu i implementaciju akcionog plana za održivu konzervaciju bosanskog brdskog konja neophodno je identifikovanje i inventarisanje tipova i grla, zatim formiranje reprezentativnih kolekcija i matičnih (nukleus) zapata, proučavanje najbitnijih fenotipskih, genetskih i drugih svojstava, kao i razvoj informacionog sistema i formiranje baze podataka. Neophodno je obezbjediti uslove za održiv uzgoj autohtonih kopitara i njihovu eksploataciju u turizmu, kao i za slučaj vanrednih elementarnih situacija i pronaći im dodatne namjene.
  • Zakljucci simpozija 56Imajući u vidu malobrojnost populacije bosanskog brdskog konja, koja je dodatno ugrožena konstantnim neplanskim parenjem, bilo bi neophodno preduzeti mjere i aktivnosti na uključivanje ove pasmine u Program očuvanja animalnih genetičkih resursa (in situ konzervacije), koji bi se trebao hitno uraditi u što skorije vrijeme.
  • Stanje jeste dramatično, ali proces oporavka pasmine nije nepovratan. Potrebno je jako brzo djelovati da bi se zaustavio ovaj negativan trend i započeo proces oporavka pasmine. Neophodna je hitna i koordinirana akcija uzgajivača, kantonalnih ministarstava poljoprivrede, federalnog ministarstva poljoprivrede, ministarstva poljoprivrede RS, naučnih i stručnih institucija iz ove oblasti i svih drugih koji mogu pomoći da se pasmina sačuva.
  • Apeluje se i očekuje od svih kantonalnih, entitetskih ministarstva poljoprivrede te ustanova na nivou BiH da odmah i dugoročno osiguraju poticaj za uzgoj, bez tog stimulansa uzgoj nije moguć. Neophodno je premiranje uzgajivača BBK, po uzoru na R Srbiju, sve kategorije BBK iznad 6 mjeseci.
  • Što prije okončati popis konja po kantonima, izdvojiti konje koji su u tipu BBK i uraditi selekciju tih konja. Federalni zavod za poljoprivredu Sarajevo će do kraja ove godine imati jasno stanje po pitanju brojnog stanja konja u tri kantona (BPK Goražde, SK i ZE-DO) i nastaviti ažuriranje ovih podataka. U skladu sa svojim kapacitetima nastaviti popis. Međutim, za popis konja u svim kantonima FBiH je neophodno uključivanje kantonalnih uzgojno-selekcijskih službi ili na neki drugi način obezbjediti uvid u stanje populacije i odabir reproduktivnih grla u tipu pasmine bosanskog brdskog konja (sajmovi, smotre i sl. , a kroz javne pozive FMPViŠ, kantonalnih ministarstava i opštinskih službi za poljoprivredu).
  • U daljem uzgoju bosanskog brdskog konja u BiH, neophodna je saradnja i stručna pomoć od strane Međunarodnog udruženja uzgajivača BBK i njihovih sadašnjih i budućih uzgajivača. Neophodna je i daljnja saradnja i pomoć stručnjaka i njihovih institucija: Veterinarski i Biotehnički fakultet iz Ljubljane. Također, potrebna je i nužna saradnja sa stručnjacima poljoprivrednih i srodnih fakulteta u BiH, Crnoj Gori, Srbiji kao i drugim naučnim ustanovama u zemljama regiona i EU.
  • U FBiH uzgoj sprovoditi u skladu sa uzgojnim programom za bosanskog brdskog konja koji će donijeti FMPViŠ na prijedlog ovlaštenih ustanova ( Zakon o stočarstvu FBiH , Sl . novine FBiH 66/13). Ovaj uzgojni program će podržavati već postojeći uzgojni program koji je donijelo Međunarodno udruženje uzgajivača BBK i koji je prihvaćen od ergelskih uzgajivača 2010., a koji se temelji na naučnim istraživanjima i stogodišnjem iskustvu ergelskog uzgoja u čistoj pasmini.

Zakljucci simpozija01

BhDOCumentary je registrovana elektronska serijska publikacija i ima dodjeljen ISSN broj 2303-615X