Nacrt sistema Jama Atom

Skoro 30 godina, na području Spomenika prirode Tajan sistematski se istražuju speleološki objekti, a rezultat toga je registriranih 100 različitih vrsta - pećine, jame, ponori. Jedno od najzaslužnijih društava je Sportski i naučno istraživački klub „Atom“ iz Zavidovića, ali i mnogi istraživači iz cijele Evrope. Ukratko ćemo predstaviti neke od njih.

 

Jama Atom predstavlja zasigurno jedinstven speleološki objekat, ne samo u Spomeniku prirode, nego i šire. Tome svjedoče brojne istraživačke akcije i speleološka društva koja su učestvovala, ali i činjenica da će istraživanja potrajati, zbog veličine i nedostupnosti objekta. Jama Atom je zapravo ponor koji guta nekoliko površinskih potoka i vodi ih podzemnim kanalima u Izron Suhe. Smještena je na sjeveroistočnim padinama planine Tajan, u kontaktnoj zoni magmatskih stijena i krečnjaka, što joj daje veliku posebnost. Otkrivena je krajem 2002.godine, kada su i započela istraživanja.

Tajan-Pecina u Srednjoj stijeniNastavkom istraživanja u 2003.godini otkriven je Ponor kod brvnare za koji se utvrdilo da se spaja sa Jamom Atom. Kroz organiziranje speleoloških kampova ili vikend-akcija, istraživanja su napredovala, pa je sistem Jama Atom – Ponor kod brvnare dosegao dužinu preko 2 kilometra i dubinu oko 220 metara. To ga čini najdužim i najdubljim speleološkim objektom u Ze-Do kantonu, a petim po dužini u BiH.

U 2004.godini otkriven je Ponor Novara, a 2005. godine je istražen u dužini 341 m i u dubinu 177 metara. Procijenjeno je da Ponor Novara ima perspektivu spajanja sa sistemom Jama Atom-Ponor kod brvnare, ali je završni kanal postao prenizak za dalje napredovanje. Sva dosadašnja istraživanja pokazuju da su podzemni tokovi kroz sistem Jama Atom –Ponor kod brvnare i Ponor Novara dvije lijeve pritoke jednog puno većeg podzemnog toka koji se pojavljuje iz sifona u Beogradskom kanalu u sistemu Jama Atom – Ponor kod brvnare.

Nakon istraživanja 2011. godine, Beogradski kanal je produžen za više od 100 metara te je nakon obrade podataka zaključeno da je Beogradski kanal, ustvari nastavak Ponora Novara.

Karta Spom proirode Tajan

Izvor: BhDOCumentary

Piše: Rafaela Obučić

 

BhDOCumentary je registrovana elektronska serijska publikacija i ima dodjeljen ISSN broj 2303-615X